Motoryzacja i transport

Co zrobić z pustymi opakowaniami po olejach, smarach i chemii warsztatowej?

Oddzielone pojemniki po smarach i chemii warsztatowej – grafika AI

Kanister po oleju silnikowym jest pusty, ale na jego ściankach nadal pozostaje tłusty osad. Puszka po smarze ma resztki produktu przy dnie, a zużyty aerozol do czyszczenia hamulców może wciąż znajdować się pod ciśnieniem. Takich opakowań nie można automatycznie traktować jak zwykłego plastiku czy złomu. Sposób ich utylizacji zależy od rodzaju pozostałości, właściwości chemicznych preparatu oraz miejsca powstania odpadu. Inne zasady dotyczą kierowcy samodzielnie wymieniającego olej, a inne warsztatu, w którym każdego miesiąca zużywa się kilkadziesiąt opakowań. Prawidłowa segregacja pozwala uniknąć zanieczyszczenia innych odpadów, problemów z odbiorem i błędów w dokumentacji BDO.

Które opakowania po olejach i chemii warsztatowej są odpadami niebezpiecznymi?

O klasyfikacji opakowania nie decyduje sam materiał. Plastikowy kanister po środku zawierającym niebezpieczne substancje może wymagać zupełnie innego postępowania niż identyczny pojemnik po produkcie bez takich właściwości. Liczy się wcześniejsza zawartość opakowania, stopień zanieczyszczenia i charakter pozostałości.

Podstawą klasyfikacji jest katalog odpadów określony w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. W przypadku materiałów używanych w warsztatach szczególnie istotne są następujące kody:

  • 15 01 10* – opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone. Mogą to być kanistry po niebezpiecznych preparatach chemicznych, opakowania po rozpuszczalnikach oraz pojemniki z niebezpiecznymi pozostałościami środków smarnych.
  • 15 01 11* – określone opakowania metalowe zawierające niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego, włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi. Kod ten ma znaczenie m.in. przy klasyfikacji zużytych pojemników ciśnieniowych po aerozolach.
  • 15 01 02 i 15 01 04 – odpowiednio opakowania z tworzyw sztucznych oraz metali, które nie wymagają zakwalifikowania jako odpady niebezpieczne.
  • 15 02 02* – zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi czyściwo, sorbenty, materiały filtracyjne i niektóre zabrudzone elementy wyposażenia ochronnego. Nie są opakowaniami, choć często trafiają do tego samego warsztatowego kosza.

Gwiazdka przy kodzie oznacza odpad niebezpieczny. Nie oznacza natomiast, że każde opakowanie po dowolnym oleju lub smarze automatycznie otrzymuje taki kod. Trzeba sprawdzić właściwości konkretnego produktu, zwłaszcza informacje z sekcji 2 i 13 jego karty charakterystyki.

Dobrym przykładem jest pojemnik po preparacie do czyszczenia hamulców zawierającym łatwopalne rozpuszczalniki. Nawet po wykorzystaniu produktu w opakowaniu mogą pozostać niebezpieczne opary. Takiego aerozolu nie należy przebijać, zgniatać ani wrzucać do pojemnika na zwykły złom.

Osobny problem stanowią opakowania, w których pozostała większa ilość produktu. Kanister zawierający jeszcze litr oleju nie powinien być traktowany tak samo jak opróżniony pojemnik z cienką warstwą osadu. Pozostały olej i samo opakowanie mogą wymagać oddzielnej klasyfikacji oraz zagospodarowania.

Nie ma też sensu płukać każdego kanistra wodą lub rozpuszczalnikiem wyłącznie po to, żeby wyglądał na czysty. W ten sposób zanieczyszczenie przenosi się do ścieków albo powstaje kolejny odpad wymagający zagospodarowania. Profesjonalne mycie opakowań przeznaczonych do odzysku odbywa się w instalacjach przystosowanych do oczyszczania materiału i zbierania powstających zanieczyszczeń.

Gdzie oddawać puste kanistry, puszki po smarach i opakowania po chemii?

Opakowania po olejach silnikowych nie powinny trafiać do żółtych pojemników na metale i tworzywa sztuczne. Dotyczy to również sytuacji, gdy są wykonane z HDPE, czyli tworzywa nadającego się do recyklingu. Sam symbol materiałowy nie przesądza o sposobie postępowania z zanieczyszczonym odpadem.

Osoba wymieniająca olej we własnym samochodzie powinna w pierwszej kolejności sprawdzić regulamin lokalnego Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK). Nie każdy punkt przyjmuje dokładnie te same rodzaje odpadów motoryzacyjnych.

Przykładowo warszawskie PSZOK-i przyjmują opakowania po olejach silnikowych oraz pojemniki ciśnieniowe po aerozolach. Z kolei w Koninie, zgodnie z § 3 aktualnego regulaminu MZGOK, punkt nie przyjmuje m.in. oleju w opakowaniach i filtrów olejowych. Nie oznacza to jednak automatycznego wykluczenia wszystkich opakowań po substancjach niebezpiecznych. Zakres przyjmowanych odpadów zależy od regulaminu konkretnego punktu, a ograniczenia mogą dotyczyć wybranych produktów lub rodzajów zanieczyszczeń. Dlatego przed wyjazdem z kanistrami, puszkami po smarach czy opakowaniami po chemii warsztatowej należy sprawdzić aktualną listę odpadów przyjmowanych przez lokalny PSZOK.

Przy samodzielnej wymianie oleju powstają zwykle trzy odrębne odpady: zużyty olej, filtr olejowy i puste opakowanie po nowym oleju. Nie należy wkładać filtra do kanistra ani dolewać przepracowanego oleju do opakowań po rozpuszczalnikach. Odbiorca musi mieć możliwość rozpoznania zawartości i skierowania poszczególnych odpadów do właściwego procesu przetwarzania.

W przypadku warsztatów samochodowych podstawowym rozwiązaniem jest oddawanie odpadów uprawnionemu przedsiębiorcy zajmującemu się ich zbieraniem lub przetwarzaniem. Komunalny PSZOK nie zastępuje firmie systemu odbioru odpadów powstających podczas działalności serwisowej.

Do czasu odbioru opakowania powinny być przechowywane w sposób ograniczający ryzyko wycieku, pożaru i przypadkowego zmieszania substancji. W praktyce oznacza to:

  • ustawianie opróżnionych kanistrów w wydzielonych, oznakowanych pojemnikach lub kontenerach;
  • przechowywanie zabrudzonych opakowań na szczelnym podłożu, z dala od kanalizacji deszczowej;
  • oddzielanie pojemników po substancjach, których nie wolno mieszać;
  • zabezpieczenie aerozoli przed nagrzewaniem, uszkodzeniem i zgniataniem;
  • zachowanie etykiet lub innych informacji pozwalających ustalić wcześniejszą zawartość.

W większych serwisach warto rozważyć również opakowania wielokrotnego użytku. Przykładowo beczki po oleju o pojemności 200 litrów mogą być odbierane przez dostawcę w ramach uzgodnionego systemu zwrotnego. Ma to sens, gdy dostawy są regularne, a opakowania pozostają w stanie pozwalającym na ponowne wykorzystanie.

Nie jest to jednak sposób na pozbycie się każdej zabrudzonej beczki. Zwrot do ponownego użycia musi rzeczywiście służyć ponownemu wykorzystaniu opakowania, a nie ukrywać przekazanie odpadu bez odpowiedniej dokumentacji.

Jak zorganizować odbiór odpadów z warsztatu i ile to kosztuje?

Dla przedsiębiorcy najważniejszym etapem jest ustalenie kodów wytwarzanych odpadów i sprawdzenie obowiązków w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO).

Od 1 stycznia 2025 r. obowiązują przepisy, zgodnie z którymi niebezpieczne odpady, w tym opakowania o kodzie 15 01 10*, podlegają ewidencji niezależnie od wytworzonej ilości. Wcześniejsze zwolnienie ilościowe dla tego kodu już nie obowiązuje.

Nie oznacza to jednak, że każdy warsztat musi prowadzić pełną ewidencję. Zgodnie z art. 71 ustawy o odpadach przedsiębiorca wytwarzający do 100 kg odpadów niebezpiecznych rocznie może korzystać z ewidencji uproszczonej, prowadzonej za pomocą kart przekazania odpadów (KPO).

Limit 100 kg dotyczy łącznej ilości wytwarzanych odpadów niebezpiecznych, a nie osobno każdego kodu. Przykładowo warsztat wytwarzający w ciągu roku 50 kg niebezpiecznych odpadów opakowaniowych i 70 kg zanieczyszczonego czyściwa osiąga łącznie 120 kg. Przekracza więc próg pozwalający korzystać z uproszczonej ewidencji.

W standardowym przypadku prawidłowo zorganizowany odbiór obejmuje następujące działania:

  1. Ustalenie rodzaju i masy odpadów. Opakowania należy rozdzielić według kodów i oszacować ich masę w kilogramach, a następnie przeliczyć ją na tony (Mg) na potrzeby BDO.
  2. Weryfikację odbiorcy. Trzeba sprawdzić w rejestrze BDO, czy firma ma wymagane uprawnienia, a podmiot zbierający lub przetwarzający może przyjąć konkretny kod odpadu.
  3. Uzgodnienie warunków odbioru. Oferta powinna określać rodzaj odpadów, cenę zagospodarowania, transport, ewentualne opakowania transportowe i minimalną wartość zlecenia.
  4. Wystawienie KPO przed transportem. Przekazujący objęty tym obowiązkiem przygotowuje dokument w systemie BDO, a odbiorca potwierdza przejęcie odpadów.
  5. Rozliczenie ewidencji i sprawozdania. Podmioty zobowiązane do składania rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach przekazują je zasadniczo do 15 marca następnego roku.

Koszty zależą nie tylko od masy. Znaczenie ma również rodzaj substancji, stopień opróżnienia opakowań, możliwość ich recyklingu oraz odległość od instalacji.

Przykładowo w cenniku Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Wólce Rokickiej, obowiązującym od 15 grudnia 2025 r., przyjęcie odpadów o kodzie 15 01 10* kosztuje 5100 zł netto za tonę, czyli 5,10 zł za kilogram. To stawka przyjęcia odpadów do zakładu, nie cena kompletnej usługi odbioru z warsztatu.

Przy partii ważącej zaledwie kilkanaście kilogramów znaczną część rachunku może stanowić transport i minimalna opłata za zlecenie. Dlatego małym warsztatom często bardziej opłaca się zamówić jeden odbiór kilku prawidłowo rozdzielonych rodzajów odpadów niż organizować osobny transport dla każdej niewielkiej partii. Warunkiem jest bezpieczne magazynowanie i akceptacja wszystkich kodów przez odbiorcę.

Odwrotna sytuacja występuje w dużym serwisie, który regularnie zużywa dziesiątki kanistrów oraz beczek. Tam sens ma stały harmonogram odbiorów. Ogranicza przepełnianie magazynu i pozwala przewidzieć koszty, choć wymaga utrzymywania odpowiedniej przestrzeni oraz pilnowania dokumentacji.

Trzeba też uważać na deklaracje dotyczące recyklingu. Nie każdy zabrudzony kanister HDPE zostanie przerobiony na regranulat. O możliwości odzysku decyduje technologia instalacji, skład pozostałości i możliwość ich bezpiecznego usunięcia. Opakowania silnie zanieczyszczone lub zawierające trudne do oddzielenia substancje mogą wymagać innej metody przetwarzania.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy pusty kanister po oleju silnikowym można wrzucić do żółtego pojemnika?
Nie. Opakowania po olejach silnikowych są wyłączone ze standardowej zbiórki metali i tworzyw sztucznych. Należy skierować je do odpowiedniego systemu zbierania odpadów.

Czy trzeba myć opakowania po smarach i olejach przed oddaniem?
Nie należy ich samodzielnie płukać bez uzgodnionej procedury. Takie mycie może wytworzyć dodatkowe zanieczyszczone ścieki. Opakowanie trzeba opróżnić w sposób bezpieczny i zgodny z wymaganiami odbiorcy.

Czy PSZOK bezpłatnie odbierze odpady z warsztatu?
Nie należy na to liczyć. PSZOK służy obsłudze odpadów komunalnych zgodnie z lokalnym regulaminem, a odpady powstające podczas profesjonalnego serwisowania pojazdów wymagają właściwego odbiorcy.

Czy niewielki warsztat musi mieć BDO?
Jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne objęte obowiązkiem ewidencji, co do zasady musi uzyskać wpis. Wytwarzanie do 100 kg takich odpadów rocznie umożliwia stosowanie ewidencji uproszczonej, ale nie zwalnia automatycznie z obowiązków BDO.

Czy puste opakowania po aerozolach można zgniatać?
Nie. Nawet pozornie opróżniony pojemnik może zawierać gaz pod ciśnieniem lub łatwopalne pozostałości. Należy przechowywać go bez uszkadzania konstrukcji i przekazać odpowiedniemu odbiorcy.

Pierwszym krokiem powinien być przegląd wszystkich opakowań gromadzonych w warsztacie. Oddziel kanistry po olejach, puszki po smarach oraz aerozole, sprawdź etykiety i karty charakterystyki, a następnie przypisz właściwe kody odpadów. Dopiero na tej podstawie ustal sposób magazynowania i zamów odbiór. Najpilniejszy błąd do wyeliminowania to mieszanie zanieczyszczonych opakowań z czystymi tworzywami i metalami.

Więcej informacji na: https://waster.pl

No Comments

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *